Zhanhong Liao

 www.liaozhanhong.com
 liaozhanhong@yahoo.com

Persoonlijkheid, moed en culturele ontmoetingen

In hoeverre bepaalt de afkomst de identiteit van de kunstenaar, als deze zich vestigt in een ander land en daar inburgert? De Engelse schrijver Rudyard Kipling schreef in zijn ‘Ballad Of East and West’ (1895): ‘East is East and West is West, and never the twain shall meet’). Dat werd vaak opgevat als uitdrukking van Westers imperialisme, maar het thema van Kiplings gedicht is echter het idee dat moed en eergevoel boven alle verschillen tussen mensen uitgaat (‘There’s neither East nor West, Border, nor Breed, nor Birth/ When two strong men stand face to face, tho’ they come from the ends of the Earth’).  Het werk van  de van oorsprong Chinese kunstenares Zhanghong Liao is autonoom, maar tegelijkertijd spelen haar persoonlijke ervaringen en haar reizen een grote rol in haar werk. Ze combineert Westerse en Oosterse motieven.

Artistieke groei

Zhanhong (geboren in 1965 in Ghangzhou, China, (ooit bekend als ‘Kanton’, iets ten noordwesten van Hongkong, aan de Pearl River) studeert in 1994 af in de richting General Art & Design aan het City College of Manchester (G.B.). Spoedig daarna vestigt ze zich in Vlaardingen, Nederland, en exposeert ze regelmatig, aanvankelijk in Nederlandse galerieën, in recente jaren ook in het buitenland. Ze is sinds 1999 lid van Pulchri, en in 2000heeft ze daar ook een eerste belangrijke solo-expositie. Het werk van Zhanghong Liao omvat in eerste instantie dagboeken en schilderijen  en maakt een sterke ontwikkeling door: van figuratief naar vrijer, meer abstract werk. De materie heeft een steeds sterkere rol in haar dagboeken en schilderijen gekregen. Recent werkt ze ook in andere media, zoals performance, video en digitaal werk.

Dagboeken, boekobjecten en schilderijen

De meest opvallende werken in het oeuvre van Zhanghong zijn de dagboeken. Ze begint met deze objecten begonnen als daadwerkelijk dagboek: het als Chinese kunstenares vastleggen van haar impressies in Europa, met heimwee naar het moederland en het ervaren van de beperkte ruimte in haar nieuwe omgeving. De eerste dagboeken zijn nog geschreven impressies, met ingeplakte krantenknipsels, papiertjes, foto’s, en Westerse en Chinese lettertekens. Daarna voegt ze ook olieverf, inkt, aquarel en andere materialen, zoals textiel en draad, toe. De dagboeken worden geleidelijk boekobjecten, de verfmaterie en de aanvullende materialen vertellen een belangrijk deel van het werk. Vandaar uit gaat ze schilderijen maken, als boekpagina’s die zich zelfstandig hebben gemaakt en zich op een paneel hebben genesteld. Zhanhong:’Het dagboek is een vorm met oneindige mogelijkheden. Je maakt het op een bepaald thema, een bepaalde boodschap. Het is een eigen wereld, een zelfstandige ruimte.’

Aanvankelijk toont ze artistieke dialogen tussen Oost en West op die schilderijen, nog sterk figuratief, met bijvoorbeeld Nederlandse grachtenpanden en luchten op de achtergrond en Chinese bergen op de voorgrond. Op een ledenexpositie van Pulchri Studio in 2008 laat ze twee bijna abstracte schilderijen in gemengde techniek zien, met een middenbaan waarop Chinese karakters in de verf zijn uitgespaard. Die karakters hoeven niet gelezen te worden als taal, het zijn vormelementen. Ze heeft zich in haar werk vrijgemaakt van de rechtstreekse Oost-West discussies. In recente jaren gaat ze ook in andere opzichten de dialoog aan met ‘de wereld’. Zo heeft ze op basis van ingezonden foto’s van inwoners van Vlaardingen groot formaat computerkunstwerken gemaakt. Recent neemt Zhanhong deel aan een aantal symposia en doet ze ‘residencies’ (werkverblijven) in onder meer Sint Petersburg (Rusland), Tyrone Guthrie (Ierland) en de Biennale van Izmir (Turkije).           

Andere uitdrukkingsvormen

Ze gaat ook(vaak gedanste) performances doen, op bepaalde thema’s. Zhanghong: ‘Ik wil de dagboeken als een rode draad voor mijn tentoonstelling gebruiken. Van daaruit kan ik werk in andere uitdrukkingsvormen laten zien. Ik heb de vrijheid om in diverse media te werken, zoals de performances die ik de laatste jaren steeds meer doe, zoals bij de opening van de groepstentoonstelling ‘China: ontmoeting, reflectie, inspiratie’ in Pulchri Studio op 8 juli 2011 (die op een beeldscherm bij mijn komende tentoonstelling te zien zal zijn).’

Zhanhong was 22 jaar toen ze uit China wegging: ‘Inmiddels woon ik alweer bijna de helft van mijn leven in Europa en vind het interessant te onderzoeken hoe dat mij als mens en kunstenaar beïnvloedt. Hoe overbrug ik die twee culturen? Hoe verandert dat mijn identiteit?’ In haar fotoserie “Transformatie’ wil ze dat proces verbeelden. Met een digitaal “Moving programme” mengt ze foto’s van haar eigen gezicht met dat van een ander. Ze kiest daarbij mensen in wie zij een reflectie van zichzelf ziet en met wie zij een bijzondere verbinding voelt, zoals collega-kunstenaar Christel Andrea Steier met wie zij performances doet. In hun samenwerking ervaren zij de kracht van ontmoeting, zonder dat zij hun eigenheid en authenticiteit asl persoon verliezen. De serie is een volgende fase in Zhanhongs onderzoek naar manieren om zich in nieuwe media uit te drukken: ‘De ontwikkeling van mijn werk gaat geleidelijk, nieuwe onderwerpen dienen zich langzaam aan. Ik voel me steeds vrijer!’

Wim van Cleef